Chinese merktekens en stempels

Merktekens en stempels op Chinese vazen, borden en theepotten bestaan meestal uit inscripties, maar soms ook uit een pictogram. Ze geven mogelijke informatie bij een expertise over de datering en de waarde van het Chinese porselein. Vanaf de vroege productie van Chinees aardewerk merkte men sporadisch de vazen, borden en theepotten. Vaak gebeurde dit door inkepingen of indrukken te maken voor het bakken. Op Chinese vazen, borden en theepotten uit de vroege periodes zijn er dus soms al merktekens aanwezig. Dit is echter niet altijd zo, en binnen de gebruikte merktekens is nog geen sprake van standaardisering. Ze geven uiteenlopende soorten informatie, zoals over de heersende dynastie, de keizer of vormen zelfs een verwijzing naar het gebruik van het object of de maker van het porselein. Pas vanaf de Ming-dynastie (1368-1644) kan er echt gesproken worden van merktekens in een methodische en gestandaardiseerde zin. Vanaf de Xuande keizer (1426-35) werd de keizerlijke stempel ontwikkeld zoals die vandaag het meest bekend is. Dit merkteken bestaat uit zes karakters die verwijzen naar de naam van de dynastie en de heerser. Het merkteken, dat zich op de onderzijde van de Chinese vaas, theepot of bord bevindt, is blauw van kleur en omgeven door een dubbele ring. Initieel gebruikte men deze merktekens exclusief voor keizerlijk porselein, en niet voor porselein dat voor export bestemd was. Geleidelijk aan werden de merktekens echter voor alle types Chinees porselein gebruikt. Omstreeks de Jiajing periode (Ming-dynastie, 1522-1566) was er geen onderscheid meer tussen of een merkteken al dan niet op porselein werd aangebracht of niet. Dit ging ook gepaard met de opkomst van verschillende variëteiten aan stempels. Ook figuratieve merktekens zoals dieren, vruchten en bloemen deden hun intrede. Hierdoor zijn er vanaf de Zhengde- (1506 en 1521) en Jiajing periode veel variëteiten aan merktekens te vinden. Vaak werden oudere merktekens ook hergebruikt op nieuw geproduceerd Chinees porselein, uit eerbetoon aan de vroegere Chinese porseleinproductie. Dit maakt de datering van Chinese vazen, borden en theepotten complexer. Een expert kan bij een waardebepaling op basis van andere kenmerken zoals stijl en kwaliteit nagaan of het echt gaat om ‘Mark and Period’ Chinees porselein.